CHP'li Zonguldak Milletvekillerinin "Taner Yıldız" Tepkisi

Toplantının basına açık bölümünde Cumhuriyet Halk Partili Zonguldak Milletvekilleri Ünal Demirtaş ve Deniz Yavuzyılmaz’ın, komisyona başkanlık eden Eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız ile ilgili eleştirileri tartışma yaratırken, tutanaktaki kayıtlarda, Soma’da 301 maden işçisinin şehit olduğu maden kazasının yaşandığı gün Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı olan Taner Yıldız’ın bu komisyona başkanlık etmesinin doğru olmadığı ve komisyon başkanlığından ayrılmasının etik gereği olacağı dile getiriliyor. Yavuzyılmaz tarafından dile getirilen bu ifadelere ilk tepki verenlerden birinin de AK Partili Milletvekili ve Komisyon Sözcüsü Polat Türkmen olduğu ortaya çıkıyor. Yavuzyılmaz’ın sözleri karşısında AK Partili Türkmen’in; “Bu gidişle hükûmetin de istifasını isteyebilirsiniz.”, cümlesiyle CHP Milletvekili’ne yanıt vermeye çalıştığı da tutanakta yer alıyor.

Komisyonda konuşma yapan CHP Zonguldak Milletvekili Ünal Demirtaş’ın sözlerine bakıldığında da, CHP Milletvekili’nin Taner Yıldız’ın komisyon başkanlığı görevinden ayrılmasını ısrarla talep ederken Amasra’daki maden kazasında sorumluluğu olduğu bilirkişi raporlarıyla ortaya çıkan TTK Genel Müdürü Kazım Eroğlu ve Genel Müdür Yardımcısı Ercan Gebeş’in dokunulmazlıklarının kaldırılarak cezalandırılması gerektiği görüşünü savunduğu görülüyor.

Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Genel Müdür Yardımcısı Muharrem Kiraz, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürü Cevat Genç, Türkiye Taşkömürü İşletmeleri (TKİ) Genel Müdür Yardımcısı Mert Ayaz ve TTK Karadon Müessesesi İşletme Müdürü Fazlı Uncu’nun da brifing verdiği oturumun tutanaklarından bazı notlar…

Taner Yıldız (Başkan): Amasra’daki müessesede ve yine Zonguldak’ta benzer müesseselerde madenci şehitlerimizin yakınlarına taziyelerde bulunacağız ve onların dinlenmesiyle beraber yine bizzat yerinde olacağız. Onlara da önümüzdeki hafta içerisinde inşallah bu programı açıklayacağız. Yine, bütün milletvekili arkadaşlarımla beraber yaptığımız programla, çalışmayla beraber. Biz, burada bütün grubu bulanan partiler olarak da aynı hassasiyeti paylaşan ve ortak paydaya konan bütün hedeflerimizle beraber inşallah, kendimizi yargının yerine koymadan, yürütmenin yerine koymadan ve hüküm cümleleri kullanmadan burada konuşmalarımızı yapacağız.

Ali Kenanoğlu (İstanbul Milletvekili): Soma faciasından sonra oluşturulan komisyonun çıkarmış olduğu önerilerin ne derece gerçekleştirildiği, gerçekleştirilmediyse neden gerçekleştirilmediği bence bu komisyonun öncelikli olarak ilk görevi olmalı. Soma Raporu’nda 131 maddede ortaklaşıldı ve bu 131 maddede partiler, tüm gruplar ortaklaşıyor ve bu 131 maddenin 111’inde de ortak öneri var. Bu 111 ortak öneri yerine getirilmiş olsaydı şu anda belki bu komisyonu toplamaya dahi hiç gerek kalmazdı, bu konuları konuşmaya gerek kalmazdı, bu kadar da can kaybı yaşanmazdı.

Taner Yıldız (Başkan): İlgili kuruluşlara, hem Enerji Bakanlığı’yla hem de Çalışma Bakanlığı’yla alakalı kuruluşlara gerek Soma gerekse diğer araştırma komisyonlarının almış olduğu bütün kararlar, hatta bu sunum sonralarında dahi, bugün, hem MAPEG’e hem TTK’ye hem de TKİ’ye tevcih edilebilir, yönlendirilebilir, bunların hepsini burada konuşabiliriz. Hiçbir milletvekili arkadaşımızın bu manada konuşma sınırlaması yoktur, bütün arkadaşlarımız istedikleri soruyu, istedikleri şekilde sorabilirler. Bunu hep beraber, burada, bir usul dairesinde gerçekleştireceğiz.

Ünal Demirtaş (Zonguldak Milletvekili): Komisyonumuz oluştu, çalışmaya başladı, belli usuller çerçevesinde işleri yürütmeye başladık. Önemli bir Komisyon, daha önceki maden kazalarında da Soma kazasında bir komisyon kuruldu ve sonuç almaya çalıştık. İnşallah, bu komisyon da olumlu adımlar atar ve bir kez daha ders çıkarırız ve bir kez daha benzer facialar yaşamayız diye umut ediyoruz. Komisyonun da daha çok siyaset dışında bir komisyon olması gerektiğini ısrarla geçen sefer de söyledik ama geçen seferki toplantıda iş biraz siyaset boyutuna da dönüştü. Tabii, biz, partimiz adına bundan dolayı biraz üzüntü duyduğumuzu ifade etmek istiyorum. Şimdi, Sayın Başkan, tabii, bizim bilgimiz olmadan, daha doğrusu, usule uygun şekilde davet edilmeden komisyon oluşturuldu; çoğunluk sizde; ona da bir itirazımız yok.

Sayın Başkan, sizin döneminizde, Bakanlığınız döneminde 6 büyük maden faciası yaşandı; yani Mustafa Kemal Paşa, Dursunbey, Karadon, Kozlu, Soma ve Ermenek’te ve siz de Enerji Bakanı olarak burada görev yaptınız; aslında siyaseten de sorumlususunuz. Yani bu kurumların başındaki en yüksek kişi olarak bu kazalardan siyaseten sorumlusunuz. Şimdi bu komisyona bakıyoruz, aslında, bu şekilde 6 kazada bakanlık yapmış bir kişi olarak aslında bu komisyonda olmamanız daha uygun olurdu diye düşünüyoruz. Yani parti olarak görüşümüz bu yönde; çünkü netice itibarıyla 6 kazamız oldu sizin döneminizde ama kazalar devam etti; yani bir sonuç alamadık. Soma kazasında da yine komisyon oluşturuldu sizin döneminizde ama bir sonuç alamadık. Yani Soma kazasından ders alınmadı, o dönemki, işte, alınan rapordaki öneriler yerine getirilmediği için bu gün yine bir kazayı konuşuyoruz. Sizden sonra da yine kazalar olmaya devam etti. En son 41 işçimizi yitirdik ve devam ediyor. Buna göre, şu anki Enerji Bakanımız da bu işin siyaseten sorumlusudur. Normal medeni bir ülkede olmuş olsaydık, hukukun işlemiş olduğu bir ülkede olmuş olsaydık Enerji Bakanımız istifa ederdi, yani 41 can gitmiş netice itibarıyla; ama bizde maalesef, istifa kültürü yok. Gündeme getirmek istediğim ikinci konu; şu anda hâlâ Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürü Kazım Eroğlu görevde. Bakın, iki gün önce bir bilirkişi raporu çıktı, savcılık konuyu dikkatlice incelemiş ve sonuç olarak Genel Müdürün yani Kazım Eroğlu'nun 3 maddeden; 1’inci, 2’nci ve 5’inci maddelerden kusurlu olduğu yönünde bir tespiti var. Yani buradaki bu savcılığın oluşturmuş olduğu, içinde hocaların olduğu bir bilirkişi heyeti ve olayı da yüzde 80 oranında açığa çıkarmışlar; belki ocağa indikleri zaman daha teknik detaylı incelemeler yaptığında başka konular da çıkacaktır ama netice itibarıyla Sayın Genel Müdür Kazım Eroğlu 1, 2 ve 5’inci maddelerden sorumlu tutulmuş, kusurlu tutulmuş yani “Bu kazanın sorumlusudur. ” diyor. Yine Genel Müdür Yardımcısı -Ercan Gebeş sanırım, burada mıdır kendisi? – o da 1 ve 2’nci maddelerden sorumlu tutulmuş. Şimdi, bu 2 kişi, aslında, Bakanlık tarafından dokunulmazlığı bir an evvel kaldırılıp yargılamasına derhâl başlanması gereken 2 kişi. Şimdi, müessese Müdürü Cihat Özdemir bilirkişi tarafından 1, 2, 3, 5 ve 6’ncı maddelerden sorumlu tutulmuş ve tutuklandı şu anda. Bakın, bir mühendis var burada, birinci kartiye mühendisi Hakan Bey, Hakan Mengeç bir maddeden sorumlu, 3’üncü maddeden sorumlu tutulmuş ve bu kişi de tutuklandı ama Genel Müdür şu anda hâlâ görevde. Geçenlerde, iki gün önce bizim Zonguldak'taki bir haber site sinde şey ç ıktı, Genel Müdürün yani Kazım Eroğlu'nun Enerji Bakanı’na istifasını sunduğu ama Enerji Bakanı tarafından da bu istifasının kabul edilmediği yönünde bir haber çıktı. Aradan iki gün geçti, bu haber de yalanlanmadı. Yani, bizim endişemiz şu: Şimdi, bakın, o kadar acil bir durum var, yargılama başlamış, hızla başlamış. 2 üst düzey bürokrat şu anda hâlâ koltuğunda oturuyo r, belki bugün buraya gelmemiş olabilir ama netice itibariyle bu, bilirkişi raporuyla da tespit edilmiş. Şimdi, eğer istifa ettiği hâlde Enerji Bakanı tarafından istifası kabul edilmediyse biz buradan şunu düşünüyoruz: Demek ki Enerji Bakanı tarafından TTK Genel Müdürü ve Yardımcısı korunacak, diye düşünüyoruz. Dolayısıyla bizim komisyonumuzun -elbette yargılama yapmıyoruz ama - bu gerçekleri de ortaya koyma sorumluluğu var.

Taner Yıldız (Başkan): Ben bütün arkadaşların fikirlerini rahatlıkla söyleyebileceğini belirtirken bizim yüklemlerimizde hüküm cümlelerinden uzaklaşmamız lazım geldiğini ve acılar üzerinden siyaset yapmayacağımızı geçen haftaki toplantıda bahsetmiştim. Buradan kastım şudur: Sizin Enerji Bakanlığına, yürütmeye veya biraz önce yargıya niye falanı tutuklamadı da filan tutuklanfı dediğiniz konuyu, Ünal Bey, biz bunu bu komisyonda söyleyemeyiz. Yani bilirkişi raporu vardır ama bilirkişi raporu son mahkeme kararı değildir, hukukçular bunu çok iyi bilirler. Ben son cümlemi şöyle tamamlayacağım ve basına kapalı kısmına geçeceğim. Her türlü fikirleri burada söyleyebiliriz yine. Bakın şu anda TTK Genel Müdürünü ve ilgili, o bahsettiğiniz genel müdür yardımcısı burada bulunmuyorlar. Bulunmaları şu açıdan da doğru değildi, isabet oldu. Bilirkişi raporunda zikredilmiş olmaları, her ne kadar son hüküm cümlelerine gelmemiş olsalar da bize bunu sunumu yapacak başka yetkili arkadaşlar da var TTK’ da ve onlar yapacaklar. O yüzden biz çok rahatlıkla bunları dinleyebiliriz ama lütfen buradaki hiçbir arkadaşımız yalnızca Ünal Bey için söylemiyorum, Taner de dâhil, bütün arkadaşlar dâhil hüküm cümleleri içermeyeceğiz. Biz yargının yerinde değiliz, biz yürütmenin de yerinde değiliz. Biz bunun sebeplerine inilmesiyle alakalı ne gerekiyorsa, hangi kurum ve kuruluşların harekete geçirilmesi gerekiyorsa onun sebeplerine inmeyle alakalı ne sözümüzü ne emeğimizi esirgeyeceğiz ve hiç bir şekilde bu konunun bir kenarda kalmasına tabii ki göz yummayacağız.

Deniz Yavuzyılmaz (Zonguldak Milletvekili): Sizinle ilgili vekilimizin de ifade ettiği objektifliğinin ortadan kalkabileceği… ve daha önce aldığınız görev nedeniyle, mevcut Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’nın belirli bir sorumluluğunun doğması ve bunun da… suçun oluşup oluşmadığını değerlendirilmesini engelliyor olması bakımından bir örnek teşkil ediyor durumundasınız. Yani, bu konuda siz etik bir nezakette de bulanabilirsiniz. AK PARTİ’de bu görevi yapabilecek başka milletvekilleri de herhâlde vardır.

İfade etmeye çalıştığımız şey sizin Enerji Bakanlığınız döneminde bu kazaların sıkça yaşandığı ve biz konuyla ilgili sizin etkisiz, yetkisiz… Türkiye ’deki taşkömürü veya linyit kömürü üretiminde sizin hiçbir kararınızın geçerli olmaması, etkisinin olmaması gerekir ki bu ya şanan kazalarda da bir payınız olmasın. Bu şekilde eğer siz etkisiz bir Bakanlık yaptığınızı söylüyorsanız o da kayda girsin.

Sayın Bakan, sizden etik olarak nezaketli bir şekilde bu görevden ayrılmanızı talep ediyoruz. Yani AK PA RTİ’Lİ Bakanların kömür üretiminde tedbir alınmasında hiçbir etkisi yok mu? Bu kadar etkisizler mi? Hiç sorumlulukları olmasın.  Biz makul ve ciddi bir yanıt istiyoruz, siz etik ölçüleri tamamen yok sayıyorsunuz. Siz Komis yon Başkanı olmadığınızda hedefe ulaşma ihtimali daha yüksek. AK PART İ’DE bu görevi yapabilecek mutlaka başkaları vardır.

Aydın Özer (Antalya Milletvekili): Ben bir maden mühendisiyim, maden mühendisliği eğitimi almış bir arkadaşınızım. Maden mühendisliği yapmadım ama bir yıl Tavşanlı Tunçbilek'te eksi 250 -200 kotunda kömür tozu soludum bir ay boyunca. Oradaki hayatı biliyorum, nasıl yaşandığını biliyorum, nasıl girildiğini, akşam nasıl çıkıldığını biliyorum. Maden mühendisliğinden başka bir meslekte de yoktur ki herkes helalleşerek girer, çıktığı zaman da herkes birbiriyle helalleşir; çünkü o günü kıurtarmıştır. O günün hayatını yaşamıştır. Hepimizin bu komisyonda olmasının özel sebebi var. Bu maden kazaları ülkede yaşanıyor. Ne yazık ki hep beraber yaşıyoruz…

Bugün insanlar madene giriyorlarsa zevkinden girmiyorlar. Çok büyük ekmek kaygıları var, çok büyük yaşam kaygıları var. Onunşla giriyorlar. Şimdiye kadar Türkiye’de gerçekleşmiş –kaç çeşidiyle gerçekleştiyse- ne kadar maden kazası varsa, bunun örneklerine Soma da dahil, ondan sonra Ermenek de dahil, hepsi siyasetin ve siyasetçinin, idarelerin boyunlarına vebaldir. Hep ona bakalım. Burada ölen 41 madenciyi saygıyla anıyoruz. Allah rahmet eylesin… arkadaşlarımızı burada verdiği tepkileri şöyle ölçmeniz lazım. Hakikaten şimdiye kadar maden kazalarında 301 madencinin hayatını kaybettiği Soma’da ortaya hiçbir şey çıkmadı. Yani yargılama kararlarından hiçbir şey çıkmadı. Komisyonlardan da bir şey çıkmadı. Bırakın milletvekilini; bir insan olarak, bir mühendis olarak, bir maden mühendisi olarak benim vicdanım rahat değil. Ermenek’ten rahat değil, Soma'dan rahat değil, şimdiye kadar olan maden kazalarından rahat değil. Şimdi, siz, yapanın yanına kâr kaldığı, ölenin öldüğü, ondan sonra da geride kalanlara da üç beş kuruş para dağıtalım da bu işten sıyrılalım gibi bir mantık da yürütüyorsanız daha bu kazalar çok olur. Eğer bugün, bu gün bu komisyon, bu Araştırma Komisyonu, doğru dürüst raporlar çıkaramazsa; iktidar, buradaki müsebbipleri korumaya başlarsa -daha önce olduğu gibi- buradan da bir sonuç çıkmayacak demektir. Bizim endişemiz budur, yanlış anlamayın bizi. Yani burada bir hamaset yapmak için değil… Burada tespitleri doğru yapalım. Bakın, burada dinlenmesi için birçok uzman önerdik, inşallah onları kabul edersiniz, onlar da dinlensin. Burada amaç birbirimizi kırmak değil ama biz istiyoruz ki bir Soma gibi olmasın, bir Ermenek gibi olmasın, artık soruşturulsun. Siyaset buradaki şeyini alsın efendim. İstifa etmesi gerekiyorsa Enerji Tabii Kaynaklar Bakanı istifa etsin, sorumluluk alsın herkes… Evet, arkadaşlarımızın sözüne katılıyorum. Sayın Yıldız 6 tane kazanın sorumlusu Bakandır. Hiçbir konuda hiç bir hesap vermemiştir, istifa etmemiştir, “Ben sorumluluk alıyorum.” dememiştir. Burada olması benim açımdan da çok uygun bir şey değildir. Nasıl biraz önce, TTK Genel Müdürü’nün buraya gelmemesi, Genel Müdür’ün buraya gelmemesi uygunsa, Sayın Bakanı’n da burada Komisyon Başkanı olması benim açımdan da uygun değildir. Benim aklıma şu geliyor: O zaman diyorum ki FETÖ komisyonundaki FETÖ'cünün komisyon başkanı olduğu gibi bir durumdur bu. Yapmayın arkadaşlar, yapmayın, bu anlayıştan çıkın artık. Artık bu bizim kişisel meselemiz değil, parti meselesi değil, hepimizin meselesi; 41 madencinin vebali boynumuzadır.

Ünal Demirtaş (Zonguldak Milletvekili): Tabii, soruşturma devam ediyor ama soruşturmayla ilgili Bartın Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan bir bilirkişi raporu var; bir kısmı kamuoyuna yansıdı ama eminim, sizlerin elinde de vardır. Bu soruşturma raporuna göre, 7 kişiden oluşmuş bu rapor ve 31/10/2022 tarihli; tabii, havalandırmayla ilgili önemli tespitleri var yani kazanın en önemli temel sebebinin havalandırmanın yetersiz olduğu üzerinde durmuşlar. Bu konuda zaten uzman olan kişiler de bugüne kadar hep bu yönde açıklamalar yapmışlardı. Şimdi, bakın, raporda diyor ki: “Türkiye Taşkömürü Kurumu Amasra Müessesesi’nde meydana gelen kazada maden havalandırmasının iyileştirilmesine dair hayata geçmeyen yatırım ve iyileştirme projeleri kazanın meydana gelmesinde önemli rol oynamıştır. Yetersiz ve etkisiz havalandırma sistemi olayın meydana gelmesindeki en temel unsurdur. Ocağın içinde yeterli miktarda ve hızda hava dolaşımı sağlanamamış; bu nedenle yanıcı, patlayıcı gazları ve tozları insanların çalıştığı ve bulundukları yerlerde seyreltme ve hızla o ortamdan uzaklaştırma görevi yerine getirilememiştir. Havalandırma sistemi yeterli ve etkili olsaydı -bakın, burası çok önemli, bütün komisyonunun dikkatini çekmek istiyorum - olayın meydana gelmesi önlenirdi . ” şeklinde bir tespitte bulunmuşlardır. Sayın Fazlı Uncu -tabii siz de Karadon Müessesesinin en üst yöneticisisiniz şu anda - acaba size göre Amasra Müessesesindeki bu havalandırma sistemi doğru bir planlamayla mı, doğru bir uygulamayla mı yürürlüğe konulmuştur, yoksa bazı eksikler ve aksaklıklar var mıdır bu havalandırma sisteminde? Yine, tabii, aslında Genel Müdürün bu konuyu cevaplaması gerekir. Bakanlıktan Amasra Müessesesi’nin havalandırması için herhangi bir yatırım ödeneği istenmiş mi? Eğer istendiyse Bakanlığın cevabı ne olmuş; istenmediyse neden istenmemiştir? Çünkü net bir şekilde buranın havalandırmasının yetersiz olduğu ifade edilmiş. Yine, 2018 yılında bir durum olmuş sanırım kurumda, bununla ilgili bir ödenek talebi gelmiş gibi bir duyum geldi bize ama ne kadar doğrudur bilemiyorum. Eğer bu Amasra Müessesesi’nin havalandırmasının iyileştirmesiyle ilgili bir ödenek geldiyse bu yatırıma kullanılmış mı veya kullanılmadıysa nerede kullanılmış; bunun ortaya çıkması gerekir diye düşünüyorum. Yani bugüne kadar özellikle son iki yılda, üç yılda Amasra Müessesesi’nin havalandırma sistemi için ne kadarlık bir yatırım yapılmıştır; bunun ortaya çıkması gerektiğini düşünüyorum. Yine, 2021 ve 2022 yıllarında Genel Müdürlük’ten Amasra Müessesesi 2 sondaj makinesi istemiş ve havalandırma pervanesi istemiş ancak Genel Müdürlük tarafından bu taleplerin karşılanmadığı yönünde bize duyumlar geldi, basına da yansıdı bunların bir kısmı. Acaba bu duyumlar neden karşılanmadı? Yine, sizce -burada net bir şekilde ortaya koymuş bilirkişi ama size soruyorum Müessese Müdürü Sayın Uncu - Amasra’daki ocakta bulunan havalandırma sistemi neden yetersiz ve etkisiz kalmıştır? Size göre bunun sebebi nedir? Bunu açıklığa kavuşturursak gömleğin ilk düğmesini doğru iliklemişizdir diye düşünüyorum, aksi takdirde bunu açıklığa kavuşturamazsak gömleğin ilk düğmesi yanlış iliklenir ve bu komisyon amacına ulaşamaz diye düşünüyorum.

Bakın “Yetersiz ve etkisiz havalandırma sistem bu olayın meydana gelmesi en temel unsurdur .” diyor. Bunu ben hazırlamadım, bu raporu; iki gün önceki savcılığın oluşturmuş olduğu ön raporun bir açıklaması. 7 bilirkişiyle mi yapıldı? Yani siz “Yeterlidir. ” diyorsunuz. O zaman bu rapor yanlış mı? Peki; havalandırma iyiyse, yerindeyse, doğruysa, yeterliyse niye bu kaza oldu o zaman, metan niye birikti ve patlama noktasını geçti. Bize lütfen doğruları söyleyin. Bakın, burası Araştırma Komisyonu , sizi yargılamıyoruz. Sizi yargılamıyoruz; siz orada şüpheli değilsiniz, sanık değilsiniz. Şüpheli olan kişiler zaten burada yok şu anda, olsaydı onlara eleştiri getirecekti ama bu açıklığı bize söylemeniz lazım. Burada bir eksiklik var, bir yanlışlık var, bunu söylemeniz lazım.

Haber : Zonguldak Post